Home PageRozwodowe ABC

 

Rozwodowe ABC – wszystko, co musisz wiedzieć

Jeśli trafiłeś na tę stronę, prawdopodobnie stoisz przed jedną z najtrudniejszych decyzji w życiu — albo już ją podjąłeś i szukasz informacji, co dalej. Ten przewodnik odpowiada na pytania, które najczęściej zadają nam klienci: od tego, jak wygląda sprawa rozwodowa od początku do końca, przez kwestie dzieci i majątku, aż po to, co zrobić, gdy to Ty dostajesz pozew.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na styczeń 2026.


Zanim złożysz pozew — kilka słów na początek

Zanim zaczniesz szukać wzoru pozwu w internecie, warto się zatrzymać. Sprawa o rozwód to nie tylko procedura prawna — to przede wszystkim trudne doświadczenie emocjonalne, które dotyka całej rodziny, a często też dzieci.

Z praktyki kancelarii wynika, że nie każda sprawa o rozwód kończy się rozwodem. Zdarza się, że w toku postępowania małżonkowie dochodzą do wniosku, że chcą dać sobie jeszcze szansę. Jeśli więc masz wątpliwości — zastanów się, czy warto najpierw spróbować terapii małżeńskiej lub mediacji. Nie ma w tym nic słabego.

Jeśli jednak jesteś przekonany, że małżeństwa nie da się uratować — zacznij się przygotowywać. Zbierz dokumenty, zadbaj o wsparcie emocjonalne bliskich, rozważ konsultację z psychologiem. Badania psychologiczne pokazują, że rozwód plasuje się na drugim miejscu w skali zdarzeń wywołujących największy stres w życiu człowieka — zaraz po śmierci bliskiej osoby. Warto mieć kogoś po swojej stronie.


Czy jest minimalny czas trwania małżeństwa, by się rozwieść?

Polskie prawo nie przewiduje żadnego minimalnego okresu trwania małżeństwa przed złożeniem pozwu o rozwód — inaczej niż na przykład w Niemczech (rok życia w rozłące) czy Irlandii (cztery lata). Teoretycznie pozew można złożyć nawet następnego dnia po ślubie, jeśli pożycie małżeńskie ustało. Z praktyki kancelarii: zdarzyło nam się złożyć pozew na niecały miesiąc po zawarciu małżeństwa, gdy żona opuściła współmałżonka kilka dni po ślubie.


Jakie są przesłanki orzeczenia rozwodu?

Sąd orzeknie rozwód, gdy między małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego (art. 56 k.r.o.). Rozkład jest zupełny, gdy ustały wszystkie trzy więzi łączące małżonków — duchowa, fizyczna i gospodarcza. Trwały — gdy nie ma realnych widoków na ich odbudowanie.

Samo zamieszkiwanie razem nie świadczy o tym, że więź gospodarcza nadal istnieje — jeśli małżonkowie prowadzą oddzielne budżety i nie pomagają sobie nawzajem, więź ta może być uznana za zerwaną.

Sąd odmówi orzeczenia rozwodu, gdy (art. 56 § 2 k.r.o.):

  • orzeczenie rozwodu miałoby naruszyć dobro wspólnych małoletnich dzieci,
  • rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a małżonek niewinny nie wyraża zgody,
  • orzeczenie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

W praktyce oddalenia powództwa o rozwód zdarzają się rzadko — sądy wychodzą z założenia, że rodzina, w której małżonkowie są do siebie wrogo nastawieni, nie sprzyja dobru dzieci bardziej niż rozdzielenie rodziców.


Jakie dokumenty przygotować?

Przepisy nie wskazują zamkniętego katalogu dokumentów w sprawie rozwodowej. Z doświadczenia kancelarii wynika jednak, że pewne dokumenty są niezbędne, inne zaś istotnie wzmacniają pozycję klienta.

Dokumenty obowiązkowe: Akt małżeństwa oraz akty urodzenia wspólnych dzieci — najlepiej jako odpisy zupełne z USC.

Dokumenty dotyczące winy (jeśli wnosisz o orzeczenie o winie): korespondencja, nagrania, wydruki wiadomości, dokumentacja medyczna potwierdzająca uzależnienie, zaświadczenia z policji o interwencjach, zeznania świadków — cokolwiek, co pozwala wykazać konkretne zachowanie drugiej strony.

Dokumenty dotyczące alimentów: umowy o pracę, zaświadczenia o dochodach, deklaracje podatkowe PIT, umowy ze żłobkiem lub przedszkolem, faktury za zajęcia dodatkowe, rachunki za media. Warto prowadzić miesięczny dziennik wydatków na dzieci — im więcej szczegółów, tym lepiej.

Dokumenty dotyczące majątku: akty notarialne nieruchomości, odpisy z ksiąg wieczystych, wyciągi z rachunków bankowych, umowy kredytowe, faktury za wartościowe ruchomości. Im wcześniej zaczniesz je gromadzić, tym lepiej — dostęp do dokumentów po wszczęciu postępowania bywa utrudniony.


Kto może być świadkiem w sprawie rozwodowej?

Świadkiem może być każda osoba, która posiada wiedzę istotną dla sprawy — o przyczynach rozkładu pożycia, sytuacji finansowej małżonków, sposobie sprawowania opieki nad dziećmi. Najlepszymi świadkami są osoby mające bliski i regularny kontakt z małżonkami — rodzice, rodzeństwo, przyjaciele, sąsiedzi, współpracownicy.

Przepisy k.p.c. wprowadzają jednak dwa ważne ograniczenia dotyczące małoletnich (art. 304 k.p.c.):

  • świadkiem nie może być osoba, która nie ukończyła 13 lat,
  • dzieci stron (wspólne dzieci małżonków) nie mogą być przesłuchiwane, jeśli nie ukończyły 17 lat.

Osoby bliskie — rodzice, rodzeństwo, wspólne dzieci (jeśli ukończyły wymagany wiek) — mają prawo odmowy składania zeznań. Tego prawa nie mają świadkowie niespokrewnieni — mają obowiązek stawić się na wezwanie sądu i złożyć zeznania. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo może skutkować nałożeniem grzywny.


Rozwód z adwokatem czy bez?

Polskie prawo nie wymaga, by strona w sprawie rozwodowej była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Możesz złożyć pozew i stawić się na rozprawie samodzielnie.

Jednak postępowanie rozwodowe jest emocjonalnie wyjątkowo obciążające — wiąże się z koniecznością opowiadania o swoim życiu osobistym, relacjach z dziećmi, finansach. W takich warunkach trudno zachować zimną krew i myśleć strategicznie.

Warto wiedzieć, że nawet prawnicy, gdy sami się rozwodzą, zlecają prowadzenie sprawy koleżance lub koledze po fachu. Wystarczy być zbyt blisko sprawy, by stracić obiektywizm.

Z doświadczenia kancelarii wynika, że strony pozbawione pełnomocnika nierzadko podejmują działania, które stawiają je w niekorzystnym świetle przed sądem — i które mają wpływ na wynik sprawy. Adwokat lub radca prawny nie tylko pilnuje formalności, ale też doradza, czego unikać, o jakie dowody wnioskować i jak przygotować się do przesłuchania.


Jak wygląda pierwsza wizyta u prawnika od rozwodów?

Pierwsza wizyta może być stresująca — to naturalne. Dlatego warto się do niej przygotować.

Zabierz ze sobą wszystkie dostępne dokumenty: akt małżeństwa, akty urodzenia dzieci, dokumenty dotyczące majątku i dochodów. Zastanów się wcześniej, czego oczekujesz: czy chcesz rozwodu z orzeczeniem o winie, czy bez? Jak ma wyglądać opieka nad dziećmi? Czy zależy Ci na alimentach na siebie? Na podziale majątku?

Na początku spotkania prawnik wysłucha Twojej historii i będzie zadawał pytania — by zrozumieć stan faktyczny i ocenić sytuację prawną. Następnie przedstawi możliwe scenariusze, doradzi strategię i powie wprost, z jakimi ryzykami wiąże się dana droga. Omówi też koszty — opłatę sądową od pozwu (600 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) i swoje honorarium.

Jeśli zdecydujesz się na współpracę, podpisujecie umowę i pełnomocnictwo. Od tej chwili prawnik działa w Twoim imieniu — przygotowuje pisma, reprezentuje na rozprawach, prowadzi negocjacje.


Jak przygotować pozew o rozwód?

Choć w internecie dostępnych jest wiele wzorów, zdecydowanie lepiej skorzystać z pomocy prawnika — większość dostępnych wzorów jest nieaktualna lub niedostosowana do konkretnej sytuacji.

Pozew zawsze kieruje się do sądu okręgowego. Właściwy jest sąd, na obszarze którego małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania — jeśli jedno z nich nadal tam mieszka. Jeśli nie — sąd właściwy dla miejsca zamieszkania pozwanego. To wyłączna właściwość sądu, którą wyznaczają przepisy — nie można jej zmienić.

W Poznaniu właściwym sądem jest Sąd Okręgowy w Poznaniu, ul. Hejmowskiego 2, 61-736 Poznań. Pozew można złożyć osobiście w biurze podawczym lub wysłać pocztą.

Pozew musi zawierać: datę i miejscowość sporządzenia, oznaczenie sądu, dane obu stron z numerami PESEL, żądania (rodzaj rozwodu, władza rodzicielska, alimenty, podział majątku, mieszkanie) oraz wnioski dowodowe z opisem, co mają udowodnić. Do pozwu należy dołączyć odpisy dokumentów oraz kopię dla drugiej strony. Opłata od pozwu wynosi 600 zł.


Dostałem pozew o rozwód — co teraz?

Otrzymanie pozwu zawsze jest stresujące. Pierwsza rzecz, którą warto zrobić: skontaktuj się z prawnikiem i umów na spotkanie, zabierając ze sobą pozew wraz z załącznikami.

Sąd, doręczając pozew, wyznaczy termin na złożenie odpowiedzi na pozew. Termin ten wyznacza sąd — zwykle wynosi 14 lub 21 dni. Jego niezachowanie może mieć negatywne konsekwencje procesowe.

W odpowiedzi na pozew zajmujesz swoje stanowisko: czy zgadzasz się na rozwód i na jakich warunkach, czy wnosisz o oddalenie powództwa, jak chcesz uregulować kwestie dzieci i majątku. Możesz też zawnioskować o przeprowadzenie dowodów potwierdzających Twoje stanowisko.

Jeśli chcesz spróbować zachować małżeństwo, w odpowiedzi na pozew wskaż, że wnosisz o oddalenie powództwa, i wyjaśnij, dlaczego Twoim zdaniem więź małżeńska nie ustała trwale. Równolegle możesz podjąć próbę rozmowy z małżonkiem — samodzielnie lub przez pełnomocników — i zaproponować terapię albo mediację. Z doświadczenia kancelarii wynika, że takie działania niekiedy przynoszą skutek.


Czy muszę być na rozprawie?

Z pisma, które otrzymasz z sądu, wynika, czy Twoja obecność jest obowiązkowa. Wezwanie oznacza obowiązek stawienia się. Zawiadomienie — stawiennictwo nieobowiązkowe.

Nawet jeśli Twoja obecność nie jest obowiązkowa, warto być na sali. Twoja nieobecność może skutkować wydaniem wyroku zaocznego bez uwzględnienia Twojego stanowiska, a sąd może w tym czasie przesłuchać świadka, któremu nie będziesz mógł zadać pytań.

Jeśli nie możesz stawić się na konkretnej rozprawie — pełnomocnik zastąpi Cię i zadba o Twoje interesy.

Przed każdą rozprawą, na której będziesz przesłuchiwany, warto się przygotować — przemyśleć, jakie pytania mogą paść ze strony sądu lub pełnomocnika drugiej strony i jak na nie odpowiadać. Dobry prawnik przeprowadzi Cię przez to przed rozprawą.


Jak długo trwa sprawa o rozwód?

Długość postępowania zależy przede wszystkim od tego, co jest sporne między stronami.

Najkrócej — kilka miesięcy — trwa sprawa, gdy małżonkowie są zgodni co do wszystkich kwestii (brak winy, porozumienie w sprawie dzieci, brak sporu o majątek) i nie wnioskują o przesłuchanie świadków. Możliwe jest zakończenie na pierwszej rozprawie.

Dłużej — rok i więcej — gdy konieczne jest orzekanie o winie, przeprowadzenie dowodów, przesłuchanie wielu świadków lub zasięgnięcie opinii biegłego (np. psychologa z OZSS).

Najdłużej — nawet dwa, trzy lata — gdy dochodzi spór o opiekę nad dziećmi połączony z wnioskiem o podział rozbudowanego majątku wymagającego wyceny przez biegłego.

Na czas trwania sprawy wpływa też obciążenie konkretnego sądu. Do Sądu Okręgowego w Poznaniu trafia rocznie kilka tysięcy spraw rozwodowych — to jeden z najbardziej obciążonych wydziałów rodzinnych w Polsce.


Jak przebiega proces o rozwód?

1. Złożenie pozwu — sąd sprawdza braki formalne, a jeśli ich nie ma, doręcza odpis pozwu pozwanemu i wyznacza termin na odpowiedź.

2. Odpowiedź na pozew — pozwany zajmuje stanowisko w wyznaczonym terminie.

3. Pierwsza rozprawa — sąd pyta strony o aktualne stanowisko, często przeprowadza dowód z przesłuchania stron.

4. Kolejne rozprawy — sąd przesłuchuje świadków, przeprowadza inne dowody, może zlecić opinię biegłego (np. z OZSS w sprawach o dzieci) lub wystąpić z zapytaniem do urzędu pracy czy skarbowego.

5. Wyrok — gdy materiał dowodowy jest kompletny, sąd ogłasza wyrok wraz z ustnymi motywami rozstrzygnięcia.

6. Apelacja — od wyroku przysługuje apelacja do sądu apelacyjnego. Na każdym etapie możesz być reprezentowany przez pełnomocnika.


Kiedy sąd nie orzeka o winie?

Sąd nie orzeka o winie, gdy oboje małżonkowie zgodnie o to wnoszą (art. 57 § 2 k.r.o.). Wystarczy, że powód zawrze taki wniosek w pozwie, a pozwany wyrazi zgodę — albo sam tego zażąda. Wówczas sąd uznaje, że żadne z małżonków nie ponosi winy za rozkład pożycia.

Taki proces jest szybszy, tańszy i mniej stresujący — nie ma potrzeby przeprowadzania dowodów na okoliczność winy.

Warto wiedzieć, że możliwe jest złożenie pozwu bez orzekania o winie, z jednoczesnym dysponowaniem materiałem dowodowym na wypadek, gdyby druga strona zmieniła stanowisko w toku sprawy. To rozwiązanie, które niekiedy doradzamy klientom — daje elastyczność, a drugiej stronie do myślenia.


Kiedy sąd orzeka o winie?

Gdy choć jedna ze stron nie zgodzi się na zaniechanie orzekania o winie, sąd ma obowiązek tę kwestię rozstrzygnąć. Może orzec winę jednego małżonka, obojga albo ustalić, że żadne z nich nie ponosi winy.

Najczęstsze przyczyny przypisania winy to zdrada, przemoc fizyczna lub psychiczna, alkoholizm i inne uzależnienia, porzucenie rodziny oraz uporczywe nieprzyczynianie się do zaspokajania jej potrzeb mimo posiadanych możliwości.

Postępowanie dowodowe w sprawach z orzekaniem o winie jest obszerne i stresujące — wymaga opowiadania o intymnych i osobistych sprawach, przesłuchiwania świadków, gromadzenia dokumentacji. To jeden z powodów, dla których warto starannie przemyśleć, czy dochodzenie winy jest w danej sytuacji celowe.


Jakie są konsekwencje orzeczenia o winie?

Kwestia winy ma przede wszystkim znaczenie finansowe — wpływa na prawo do alimentów między byłymi małżonkami.

Gdy sąd nie orzeka o winie lub orzeka winę obu stron — każdy z małżonków może żądać alimentów od drugiego wyłącznie wtedy, gdy po rozwodzie znajdzie się w niedostatku, czyli nie jest w stanie własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb (art. 60 § 1 k.r.o.).

Gdy sąd orzeknie wyłączną winę jednego małżonka — małżonek niewinny może żądać alimentów już wtedy, gdy rozwód spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej — nawet jeśli nie jest w niedostatku (art. 60 § 2 k.r.o.). To ważna różnica, szczególnie dla osób, które przez lata rezygnowały z pracy zawodowej na rzecz wychowania dzieci i prowadzenia domu.

Obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami wygasa z chwilą zawarcia nowego małżeństwa przez osobę uprawnioną (art. 60 § 3 k.r.o.).

Orzeczenie o winie może też mieć wpływ na podział majątku — przy wniosku o ustalenie nierównych udziałów.


Alimenty na dzieci

Sąd orzekający rozwód zasądza zazwyczaj alimenty od tego z rodziców, który nie sprawuje bezpośredniej opieki nad dzieckiem. Ich wysokość zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 k.r.o.).

Przy ustalaniu możliwości zarobkowych sąd nie patrzy wyłącznie na aktualne wynagrodzenie — bierze pod uwagę też hipotetyczne możliwości zarobkowe, wynikające z kwalifikacji i lokalnego rynku pracy.

Alimenty na dziecko mogą być zasądzone w kwocie uzgodnionej przez rodziców w porozumieniu rodzicielskim albo w kwocie ustalonej przez sąd. W wyroku sąd wskazuje też termin płatności i formę przekazywania środków.

Pamiętaj: zasądzone alimenty mogą być zmienione, gdy zmienią się okoliczności — wzrosną potrzeby dziecka albo zmienią się możliwości finansowe zobowiązanego. Obowiązek alimentacyjny trwa tak długo, jak dziecko nie jest w stanie się samodzielnie utrzymać — może więc obejmować czas studiów.


Władza rodzicielska a rozwód

Władza rodzicielska po rozwodzie może być wykonywana przez oboje rodziców — jest to rozwiązanie preferowane przez sądy wszędzie tam, gdzie rodzice są w stanie współpracować mimo konfliktu. Wymaga wówczas przedstawienia porozumienia rodzicielskiego określającego sposób opieki, kontaktów i podejmowania decyzji w ważnych sprawach dziecka (art. 58 § 1a k.r.o.).

Jeśli współpraca nie jest możliwa, sąd może powierzyć władzę jednemu rodzicowi, ograniczając prawa drugiego do określonych uprawnień — np. prawa do informacji o dziecku i współdecydowania w istotnych sprawach.

Możliwa jest też opieka naprzemienna — dziecko mieszka naprzemiennie u każdego z rodziców (np. co tydzień). Sądy orzekają ją, gdy rodzice mieszkają blisko siebie i są w stanie współdziałać mimo rozstania.


Kontakty z dzieckiem po rozwodzie

Sąd w wyroku rozwodowym orzeka też o kontaktach rodzica niemieszkającego z dzieckiem na co dzień (art. 113 k.r.o.). Kontakty to prawo dziecka — nie przywilej rodzica.

Rodzice mogą ustalić harmonogram kontaktów w porozumieniu rodzicielskim lub ugodzie — sąd zatwierdzi go, jeśli jest zgodny z dobrem dziecka. Jeśli porozumienia nie ma, sąd ustali kontakty samodzielnie.

Im dokładniejszy harmonogram — z precyzyjnymi godzinami, miejscem odbioru i zwrotu dziecka, zasadami kontaktów telefonicznych i wyjazdów — tym mniej konfliktów w przyszłości.


Porozumienie rodzicielskie — co to jest?

Porozumienie rodzicielskie (zwane też planem wychowawczym) to pisemna umowa rodziców o sposobie sprawowania władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem po rozstaniu (art. 58 § 1a k.r.o.). Może być sporządzone w zwykłej formie pisemnej — nie jest potrzebna forma notarialna.

Powinno określać: kto sprawuje bezpośrednią opiekę, jak wyglądają kontakty z drugim rodzicem (dni, godziny, miejsca), jak rodzice podejmują decyzje o istotnych sprawach dziecka (szkoła, leczenie, wyjazdy) i w jaki sposób partycypują w kosztach utrzymania.

Sąd zatwierdza takie porozumienie, sprawdzając jedynie, czy jest zgodne z dobrem dziecka. W praktyce dobrze przygotowane porozumienie znacznie przyspiesza sprawę — i jest lepszym rozwiązaniem dla dziecka niż spór sądowy.


Mieszkanie po rozwodzie

Jeśli oboje małżonkowie po rozwodzie nadal zamieszkują wspólnie, sąd może w wyroku orzec o sposobie korzystania z mieszkania — wskazując, które pomieszczenia przypadają każdemu z nich i z których korzystają wspólnie.

Jeśli wspólne zamieszkiwanie jest niemożliwe ze względu na zachowanie jednego z małżonków — sąd na wniosek może nakazać eksmisję.

Sąd może też dokonać podziału mieszkania lub przyznać je jednemu z małżonków, jeśli drugi wyrazi zgodę na opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego.


Majątek wspólny a rozwód

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa (art. 31 k.r.o.) obejmująca wszystko, co małżonkowie nabyli w trakcie jej trwania. Co do zasady małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (art. 43 k.r.o.), choć możliwe jest żądanie ustalenia nierównych udziałów — przy czym uwzględnia się nie tylko wkład finansowy, ale też osobiste starania o wychowanie dzieci i prowadzenie domu.

Sąd może dokonać podziału majątku w wyroku rozwodowym, jeśli nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania (art. 58 § 3 k.r.o.). W praktyce zdarza się to rzadko — podział majątku najczęściej przeprowadza się w odrębnym postępowaniu po uprawomocnieniu wyroku.


Zmiana nazwiska po rozwodzie

Orzeczenie rozwodu nie powoduje automatycznej zmiany nazwiska. Rozwiedziony małżonek może w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia wyroku złożyć oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed ślubem — przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem (art. 59 k.r.o.). Po upływie tego terminu zmiana nie jest już możliwa tą drogą.


Zabezpieczenie roszczeń w trakcie postępowania

Postępowanie rozwodowe może trwać długo — a życie nie czeka. Dlatego warto złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczeń już w pozwie. Zabezpieczenie jest bezpłatne, jeśli zawarte w pozwie.

Sąd może tymczasowo uregulować kontakty z dzieckiem, zasądzić alimenty tymczasowe albo ustalić sposób korzystania ze wspólnego mieszkania na czas trwania postępowania. Praktyczna zaleta: postanowienie o zabezpieczeniu daje sygnał, jak sąd patrzy na sprawę, a kwota alimentów z zabezpieczenia zwykle jest zbliżona do tej z wyroku końcowego.


Negocjacje przedrozwodowe

Jeśli nie jesteś jeszcze pewien decyzji o rozwodzie, albo wiesz że chcesz się rozwieść, ale nie wiesz jak uregulować wszystkie kwestie towarzyszące — warto rozważyć negocjacje przedrozwodowe. Prawnicy obu stron mogą pomóc wypracować porozumienie co do dzieci, majątku i alimentów jeszcze przed złożeniem pozwu.

Takie negocjacje niekiedy kończą się tym, że małżonkowie decydują się dać sobie jeszcze szansę. Częściej jednak skutkują złożeniem pozwu na uzgodnionych warunkach — co znacznie przyspiesza postępowanie i zmniejsza jego stres.


Rozwód z obcokrajowcem

Polskie sądy mogą rozpoznawać sprawy o rozwód z obcokrajowcem, jeśli spełniony jest jeden z warunków (art. 1103² k.p.c.):

  • oboje małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania lub pobytu w Polsce, a jedno z nich nadal tu mieszka,
  • małżonek będący powodem mieszka w Polsce od co najmniej roku przed wszczęciem postępowania,
  • małżonek będący powodem jest obywatelem polskim i mieszka w Polsce od co najmniej 6 miesięcy,
  • oboje małżonkowie są obywatelami polskimi.

Jeśli jeden z małżonków złoży pozew w Polsce, a drugi za granicą, sprawę rozpoznaje sąd, który pierwszy wszczął postępowanie. Drugi sąd powinien umorzyć swoje postępowanie.


Różnica między rozwodem a separacją

Zasadnicza różnica: rozwód trwale rozwiązuje małżeństwo, a separacja — nie. Małżonkowie w separacji nie mogą zawrzeć nowego związku małżeńskiego, nie mogą wrócić do panieńskiego nazwiska i są nadal wobec siebie zobowiązani do wzajemnej pomocy, jeśli wymagają tego zasady słuszności.

Separacja może być orzeczona, gdy nastąpił zupełny rozkład pożycia — nie musi być trwały, w przeciwieństwie do rozwodu. Może być zniesiona na zgodny wniosek małżonków.

Jeśli oboje małżonkowie zgodnie wnoszą o separację i nie mają małoletnich dzieci, sąd orzeka w postępowaniu nieprocesowym — jest to szybsza i prostsza procedura.

Zarówno rozwód, jak i separacja znoszą wspólność majątkową i wyłączają wzajemne dziedziczenie ustawowe.


Ile kosztuje sprawa o rozwód?

Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł — niezależnie od wartości majątku czy stopnia skomplikowania sprawy. Można ją uiścić przelewem na rachunek sądu lub w kasie. Przy cofnięciu pozwu sąd zwraca połowę opłaty.

Opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosi 17 zł.

W toku postępowania mogą pojawić się też zaliczki na opinię biegłego (np. rzeczoznawcy majątkowego, psychologa z OZSS) — ich wysokość zależy od zakresu opinii i bywa różna.

Wynagrodzenie prawnika ustala się indywidualnie w zależności od zakresu i skomplikowania sprawy. Omawiamy je zawsze przed podpisaniem umowy — przejrzyście i bez niespodzianek.


Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Stan prawny na styczeń 2026.

Kancelaria Prawa Rodzinnego Adwokat Michalina Koligot, Adwokat Marta Krzyżanowicz, Adwokat Anna Konrady, Radca Prawny Joanna Jędrzejewska

ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 531 335 713 kancelaria@prawnikodrozwodu.pl | prawnikodrozwodu.pl