Po rozwodzie wyjazd z dzieckiem za granicę – nawet na wakacje – nie jest tak prosty jak przed rozstaniem. Jeśli oboje rodzice mają władzę rodzicielską, wyjazd dziecka za granicę jest istotną sprawą wymagającą zgody drugiego rodzica. Brak tej zgody może mieć poważne konsekwencje prawne – łącznie z zarzutem uprowadzenia dziecka.

Dlaczego potrzebna jest zgoda drugiego rodzica

Art. 97 § 1 k.r.o. stanowi, że jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. O istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie – a w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Wyjazd dziecka za granicę – zarówno krótki wyjazd wakacyjny, jak i dłuższy pobyt – jest przez sądy i doktrynę traktowany jako istotna sprawa dziecka. Oznacza to, że rodzic sprawujący bezpośrednią opiekę nad dzieckiem nie może samodzielnie zdecydować o wyjeździe bez zgody drugiego rodzica, jeśli temu drugiemu przysługuje pełna władza rodzicielska.

Kiedy zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna

Zgoda drugiego rodzica nie jest wymagana gdy: drugi rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej, władza rodzicielska drugiego rodzica została ograniczona w zakresie obejmującym decyzje o wyjazdach zagranicznych, drugi rodzic jest nieznany lub jego miejsce pobytu jest nieznane.

Jeśli wyrok rozwodowy lub inne orzeczenie sądu wprost przyznaje jednemu z rodziców prawo do decydowania o wyjazdach zagranicznych – warto przeczytać dokładnie jego treść i skonsultować się z adwokatem przed każdym wyjazdem.

Zgoda – jak powinna wyglądać

Zgoda drugiego rodzica powinna być wyrażona pisemnie. Choć prawo nie wymaga szczególnej formy, pisemna zgoda chroni wyjeżdżającego rodzica przed zarzutami i ewentualnymi problemami na granicy.

Zgoda powinna zawierać: imię i nazwisko dziecka, datę urodzenia dziecka, dane obojga rodziców, kraj docelowy i cel wyjazdu, planowane daty wyjazdu i powrotu, podpis wyrażającego zgodę rodzica.

Przy wyjeździe poza kraje UE warto rozważyć notarialne poświadczenie podpisu – niektóre kraje wymagają takiego dokumentu na granicy lub przy załatwianiu formalności.

Co zrobić gdy drugi rodzic odmawia zgody

Jeśli drugi rodzic bezpodstawnie odmawia zgody na wyjazd – rodzic chcący wyjechać może złożyć wniosek do sądu opiekuńczego o zezwolenie na wyjazd. Sąd rozstrzyga w miejsce rodzica odmawiającego, biorąc pod uwagę dobro dziecka.

Wniosek do sądu warto złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem – szczególnie przy planowanych wyjazdach wakacyjnych. Postępowanie przed sądem opiekuńczym może trwać kilka tygodni.

Przeprowadzka za granicę z dzieckiem

Przeprowadzka za granicę z dzieckiem to zupełnie inna sytuacja niż krótki wyjazd. Zmiana miejsca zamieszkania dziecka za granicą jest decyzją o fundamentalnym znaczeniu dla jego życia i relacji z drugim rodzicem. Wymaga zgody obojga rodziców lub – przy braku porozumienia – zezwolenia sądu.

Sąd przy wydawaniu zezwolenia na przeprowadzkę bierze pod uwagę: dobro dziecka, jego więź z obojgiem rodziców, możliwość utrzymania kontaktów z rodzicem pozostającym w Polsce, motywacje rodzica chcącego się przeprowadzić, warunki życia dziecka w nowym miejscu.

Samowolna przeprowadzka z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica lub sądu może być uznana za uprowadzenie rodzicielskie – z poważnymi konsekwencjami prawnymi.

Uprowadzenie rodzicielskie – Konwencja haska

Jeśli jeden z rodziców zabrał dziecko za granicę bez zgody drugiego lub nie wrócił z dzieckiem w uzgodnionym terminie – zastosowanie ma Konwencja haska z 25 października 1980 r. o cywilnych aspektach uprowadzenia dziecka za granicę.

Konwencja zobowiązuje państwa-strony do niezwłocznego powrotu dziecka do kraju jego stałego miejsca zamieszkania. Polska jest stroną Konwencji, podobnie jak wszystkie kraje UE i wiele innych państw.

Wniosek o powrót dziecka składa się przez Ministerstwo Sprawiedliwości – jako organ centralny w Polsce. Postępowanie toczy się przed sądem kraju, w którym dziecko przebywa.

W sprawach między krajami UE zastosowanie ma dodatkowo rozporządzenie Bruksela II ter (rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111), które usprawnia współpracę sądów w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej.

Praktyczne wskazówki przed wyjazdem

Zawsze miej przy sobie pisemną zgodę drugiego rodzica – nawet przy krótkim wyjeździe do kraju UE. Przy wyjeździe poza UE rozważ notarialne poświadczenie zgody. Upewnij się, że dziecko ma ważny paszport lub dowód osobisty. Sprawdź wymagania wjazdowe kraju docelowego dotyczące podróży dzieci bez obojga rodziców. Jeśli wyrok sądowy reguluje kwestię wyjazdów zagranicznych – zabierz jego kopię.

Potrzebujesz pomocy w sprawie wyjazdu z dzieckiem za granicę lub przeprowadzki? Zadzwoń: +48 531 335 713 lub napisz na kancelaria@prawnikodrozwodu.pl

Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa rodzinna wymaga analizy konkretnych okoliczności i dokumentów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszamy do Kancelarii Prawa Rodzinnego: Adwokat Michalina Koligot, Adwokat Marta Krzyżanowicz, Adwokat Anna Konrady, Radca prawny Joanna Jędrzejewska ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań | tel. +48 531 335 713 | kancelaria@prawnikodrozwodu.pl | www.prawnikodrozwodu.pl