Utrudnianie kontaktów z dzieckiem – jak sobie radzić z tym problemem?

W sprawach rozwodowych i porozwodowych kwestia kontaktów z dzieckiem to jeden z najczęstszych obszarów konfliktu między rodzicami. Mimo że sąd wydaje orzeczenie regulujące termin i sposób realizacji kontaktów, w praktyce adwokackiej często spotykamy się z przypadkami, gdy jeden z rodziców uniemożliwia lub utrudnia drugiemu spotykanie się z dzieckiem. Co w takiej sytuacji można zrobić? Jakie działania warto podjąć i jak skutecznie egzekwować swoje prawo do kontaktów z dzieckiem?

Dlaczego dochodzi do utrudniania kontaktów?

Jako adwokat zajmująca się prawem rodzinnym w Poznaniu, wielokrotnie stykałam się z przypadkami utrudniania kontaktów z dzieckiem. Sam fakt, że konieczne było sądowe uregulowanie kontaktów, wskazuje na brak porozumienia między rodzicami w tej kwestii. Niestety, czasem problemem staje się nie samo ustalenie zasad spotkań, ale ich faktyczna realizacja.

W mojej praktyce zawodowej zaobserwowałam, że przypadki utrudniania kontaktów z dzieckiem wynikają najczęściej z:

• Nierozwiązanych konfliktów emocjonalnych między byłymi partnerami
• Chęci „ukarania” drugiego rodzica za rozpad związku
• Obawy przed utratą wpływu na dziecko
• Lęku, że dziecko bardziej przywiąże się do drugiego rodzica
• Niewłaściwego rozumienia „dobra dziecka” przez rodzica sprawującego bezpośrednią pieczę

Pamiętam sprawę, w której reprezentowałam ojca walczącego o kontakty z 6-letnią córką. Matka dziecka, mimo orzeczenia sądu przyznającego ojcu prawo do spotkań w co drugi weekend, regularnie uniemożliwiała realizację tych kontaktów. Dopiero po zastosowaniu odpowiednich środków prawnych i zaangażowaniu kuratora, sytuacja uległa poprawie.

Najczęstsze formy utrudniania kontaktów

Z mojej praktyki adwokackiej w poznańskich sądach rodzinnych wynika, że rodzice utrudniający drugiemu rodzicowi kontakty z dzieckiem stosują różnorodne metody. Najczęściej spotykane to:

1. Powoływanie się na chorobę dziecka

Jest to jeden z najbardziej typowych sposobów uniemożliwienia realizacji kontaktów. Rodzic, u którego dziecko przebywa na stałe, informuje drugiego rodzica, że dziecko jest chore i nie może pójść na spotkanie.

W takiej sytuacji rodzic, który sprawuje pieczę nad dzieckiem, powinien przedstawić stosowne zaświadczenie lekarskie potwierdzające chorobę małoletniego. Jeśli takiego zaświadczenia nie ma, rodzic uprawniony do kontaktów ma prawo udać się z dzieckiem do lekarza, aby zweryfikować tę informację.

W naszej kancelarii adwokackiej w Poznaniu doradzamy klientom, aby w przypadku powtarzających się „nagłych chorób” dziecka przed każdym spotkaniem, dokumentowali te sytuacje i gromadzili dowody na potrzeby ewentualnego postępowania sądowego.

2. Nieobecność dziecka w domu w terminie kontaktów

Inną często stosowaną metodą jest planowe zorganizowanie dziecku zajęć lub wyjść poza domem dokładnie w czasie, gdy ma się odbyć spotkanie z drugim rodzicem.

Jak wspominała moja koleżanka adwokat: „W jednej ze spraw matka regularnie zabierała dziecko do swoich rodziców na wieś w weekendy, w które miały odbywać się kontakty z ojcem. Kiedy ojciec przyjeżdżał pod wskazany w orzeczeniu adres, nikogo tam nie zastawał.”

3. Odbieranie dziecka ze szkoły lub przedszkola przed planowanym kontaktem

Zdarza się, że rodzic, który ma problemy z zaakceptowaniem kontaktów drugiego rodzica z dzieckiem, celowo odbiera dziecko ze szkoły lub przedszkola tuż przed umówionym terminem spotkania lub zwalnia je z zajęć wcześniej, by uniemożliwić drugiemu rodzicowi realizację kontaktów.

4. Organizowanie dodatkowych zajęć dla dziecka w terminie kontaktów

Planowe zapisywanie dziecka na zajęcia dodatkowe, wycieczki czy imprezy rodzinne w czasie, gdy powinno spotykać się z drugim rodzicem, to kolejna forma utrudniania kontaktów.

Oczywiście, jak zauważamy w naszej praktyce adwokackiej, nie każda kolidująca aktywność jest celowym działaniem na szkodę kontaktów. Czasem jest to zwykły zbieg okoliczności lub wynik braku komunikacji między rodzicami. Dlatego też każdą sytuację należy analizować indywidualnie.

5. Negatywne nastawianie dziecka do drugiego rodzica

Choć trudniej to udowodnić, w praktyce adwokackiej często spotykamy się z przypadkami, gdy rodzic, z którym dziecko mieszka, systematycznie buduje negatywny obraz drugiego rodzica, co skutkuje niechęcią dziecka do spotkań.

Jak dokumentować przypadki utrudniania kontaktów?

Jako adwokat specjalizujący się w prawie rodzinnym, zawsze radzę klientom dokładne dokumentowanie każdego przypadku utrudniania kontaktów. Warto:

1. Prowadzić szczegółowy dziennik – zapisywać daty, godziny, okoliczności nieudanych prób kontaktu z dzieckiem oraz treść rozmów z drugim rodzicem.

2. Zachowywać korespondencję – SMS-y, e-maile, wiadomości na komunikatorach mogą stanowić cenny materiał dowodowy w sądzie.

3. Wzywać policję – w sytuacji, gdy drugi rodzic odmawia wydania dziecka na kontakt, warto wezwać policję. Funkcjonariusze co prawda nie mogą zmusić rodzica do wydania dziecka, ale sporządzą notatkę z interwencji, która może być dowodem w sądzie.

4. Nagrywać rozmowy – w polskim prawie dozwolone jest nagrywanie rozmów, w których sami uczestniczymy. Nagrania takie mogą stanowić dowód w postępowaniu sądowym.

5. Gromadzić zaświadczenia lekarskie – jeśli kontakty są odwoływane z powodu choroby dziecka, warto prosić o kopie zaświadczeń lekarskich.

6. Prosić o oświadczenia świadków – jeśli przy próbie kontaktu obecne były inne osoby, warto poprosić je o pisemne oświadczenia dotyczące zaistniałej sytuacji.

Prawne środki przeciwdziałania utrudnianiu kontaktów

Kiedy dokumentacja przypadków utrudniania kontaktów jest już zgromadzona, można rozważyć podjęcie kroków prawnych. W naszej kancelarii adwokackiej w Poznaniu najczęściej doradzamy następujące rozwiązania:

1. Wniosek o pomoc w wykonywaniu kontaktów

Zgodnie z art. 59^8^15 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia lub ugody w sprawie kontaktów z dzieckiem, sąd może:

• Zagrożić nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem
• Nakazać zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej
• Zmienić orzeczenie dotyczące kontaktów

W mojej praktyce adwokackiej w Poznaniu najskuteczniejsze okazuje się złożenie wniosku o zagrożenie nakazaniem zapłaty kwoty pieniężnej za każde naruszenie orzeczenia o kontaktach. Sąd określa wówczas konkretną kwotę (zazwyczaj od kilkuset do kilku tysięcy złotych), którą rodzic utrudniający kontakty będzie musiał zapłacić za każde naruszenie.

2. Wniosek o ustanowienie nadzoru kuratora nad kontaktami

W przypadkach szczególnie trudnych, gdy konflikt między rodzicami jest bardzo intensywny, warto rozważyć złożenie wniosku o ustanowienie nadzoru kuratora nad kontaktami.

Obecność kuratora podczas spotkań lub przy przekazywaniu dziecka może:

• Zapobiec eskalacji konfliktu między rodzicami
• Dostarczyć obiektywnych informacji o przebiegu kontaktów
• Stanowić wsparcie dla dziecka w trudnej sytuacji
• Udokumentować ewentualne przypadki utrudniania kontaktów

Moja wspólniczka adwokat wspominała sprawę, w której dopiero ustanowienie nadzoru kuratora umożliwiło regularną realizację kontaktów ojca z dziećmi. Sam fakt, że przy przekazaniu dziecka obecna była osoba trzecia, znacząco zmniejszył napięcie między rodzicami.

3. Wniosek o zmianę orzeczenia o kontaktach

Jeśli utrudnianie kontaktów ma charakter permanentny i żadne środki nie przynoszą rezultatu, można rozważyć złożenie wniosku o zmianę orzeczenia o kontaktach. Zmiana może polegać na:

• Precyzyjnym określeniu miejsca odbierania i oddawania dziecka
• Zmianie sposobu realizacji kontaktów (np. w miejscu neutralnym)
• W skrajnych przypadkach – rozważeniu zmiany miejsca zamieszkania dziecka

4. Pozew o zmianę wyroku rozwodowego w zakresie władzy rodzicielskiej

W wyjątkowo trudnych sytuacjach, gdy jeden z rodziców systematycznie i celowo uniemożliwia kontakty drugiego rodzica z dzieckiem, można rozważyć złożenie pozwu o zmianę wyroku rozwodowego w zakresie władzy rodzicielskiej i miejsca zamieszkania dziecka.

Sądy rodzinne w Poznaniu coraz częściej dostrzegają, że utrudnianie kontaktów jest formą alienacji rodzicielskiej i może stanowić podstawę do zmiany miejsca zamieszkania dziecka. W praktyce jednak takie rozstrzygnięcia zapadają rzadko i wyłącznie w przypadkach, gdy utrudnianie kontaktów ma charakter rażący i długotrwały.

Utrudnianie kontaktów przez osobę uprawnioną

Warto pamiętać, że problem może dotyczyć również osoby uprawnionej do kontaktów. W mojej praktyce adwokackiej spotykam się z sytuacjami, gdy rodzic uprawniony do kontaktów:

• Nie pojawia się na umówionych spotkaniach
• Spóźnia się lub przedwcześnie oddaje dziecko
• Samowolnie przedłuża czas kontaktów
• Nie przestrzega ustalonych zasad (np. wyjeżdża z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica)

W takich przypadkach również można zastosować środki prawne przewidziane w art. 59^8^15 k.p.c., włącznie z zagrożeniem nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej za każde naruszenie orzeczenia o kontaktach.

Jak rozmawiać z dzieckiem o problemach z kontaktami?

Jako adwokat specjalizujący się w sprawach rodzinnych, zawsze podkreślam, że w centrum konfliktu o kontakty stoi dziecko, które często cierpi najbardziej. Dlatego też niezwykle ważne jest, by niezależnie od problemów z realizacją kontaktów:

1. Nie angażować dziecka w konflikt – nie omawiać z dzieckiem problemów z realizacją kontaktów i nie obciążać go odpowiedzialnością za decyzje dorosłych.

2. Nie krytykować drugiego rodzica przy dziecku – nawet jeśli to druga strona utrudnia kontakty, dziecko nie powinno być świadkiem krytyki swojego rodzica.

3. Wyjaśniać sytuację adekwatnie do wieku dziecka – jeśli kontakt nie dochodzi do skutku, dziecko powinno otrzymać wyjaśnienie odpowiednie do jego wieku i możliwości zrozumienia sytuacji.

4. Podkreślać, że oba domy są dla dziecka bezpieczne – dziecko powinno czuć się swobodnie w kontaktach z obojgiem rodziców.

5. Rozważyć wsparcie psychologa dziecięcego – w trudnych sytuacjach warto skonsultować się z psychologiem specjalizującym się w problematyce rodzinnej.

Podsumowanie

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem to poważny problem, który może negatywnie wpłynąć na rozwój emocjonalny małoletniego. Jako adwokat z doświadczeniem w sprawach rodzinnych w Poznaniu, zawsze podkreślam, że prawo do kontaktów z dzieckiem to nie tylko przywilej rodzica, ale przede wszystkim prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców.

Jeśli doświadczasz problemów z realizacją kontaktów, pamiętaj o systematycznym dokumentowaniu każdego przypadku utrudniania kontaktów. W razie potrzeby nie wahaj się skorzystać z dostępnych środków prawnych, które mogą pomóc w egzekwowaniu prawa do kontaktów.

Pamiętaj jednak, że najbardziej skutecznym rozwiązaniem jest zawsze porozumienie między rodzicami. W naszej kancelarii adwokackiej w Poznaniu często zachęcamy klientów do skorzystania z mediacji rodzinnej, która może pomóc wypracować nowe zasady współpracy rodzicielskiej, z korzyścią dla wszystkich stron, a przede wszystkim dla dziecka.

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa rodzinna jest indywidualna, dlatego w celu uzyskania szczegółowych informacji zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszamy do Kancelarii Prawa Rodzinnego: Adwokat Michalina Koligot, Adwokat Marta Krzyżanowicz, Adwokat Anna Konrady, Radca prawny Joanna Jędrzejewska ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań tel. +48 531 335 713 e-mail: kancelaria@prawnikodrozwodu.pl www.prawnikodrozwodu.pl