Gdy dziecko nie chce się spotkać z rodzicem – praktyczne aspekty realizacji kontaktów

„Nie chcę iść do taty!” – te słowa wypowiedziane przez dziecko na chwilę przed realizacją kontaktów mogą wzbudzić w rodzicu sprawującym pieczę nad dzieckiem mieszane uczucia. Z jednej strony chcemy chronić dziecko, z drugiej – mamy świadomość, że kontakty z drugim rodzicem są prawem dziecka i obowiązkiem wynikającym z orzeczenia sądu. Jak postąpić w takiej sytuacji?

Niechęć dziecka do kontaktów – skąd się bierze?

W mojej praktyce adwokackiej w Poznaniu wielokrotnie spotykałam się z sytuacjami, w których dziecko wykazywało niechęć do spotkań z drugim rodzicem. Reakcje dzieci bywały bardzo różne – od cichego protestu, przez płacz, aż po gwałtowne wybuchy złości czy ucieczkę do innego pokoju. Źródła takiego zachowania mogą być rozmaite i warto przyjrzeć się im bliżej, zanim podejmiemy jakiekolwiek działania.

Obserwując sprawy rodzinne na poznańskich korytarzach sądowych, zauważyłam, że niechęć dziecka do kontaktów rzadko kiedy jest dziełem przypadku. Zazwyczaj ma ona głębsze podłoże, które może wynikać z:

• Konfliktu między rodzicami, który dziecko doskonale wyczuwa
• Nieprawidłowych postaw wychowawczych jednego lub obojga rodziców
• Braku umiejętności organizowania czasu przez rodzica uprawnionego do kontaktów
• Manipulacji ze strony rodzica, pod którego pieczą dziecko przebywa na co dzień
• Rzeczywistych, negatywnych doświadczeń dziecka ze spotkań z drugim rodzicem

Manipulacja czy rzeczywista niechęć?

Moja wspólniczka adwokat wspominała kiedyś o sprawie, w której matka obiecywała dziecku wyjścia do kina czy kupno wymarzonej zabawki w zamian za odmowę spotkania z ojcem. Dziecko, nie zdając sobie sprawy z konsekwencji takiego zachowania, chętnie przystało na tę „grę”, co doprowadziło do poważnych problemów w relacjach rodzinnych. Podobne sytuacje nie należą do rzadkości w praktyce prawnika zajmującego się sprawami rodzinnymi.

Z drugiej strony, nieraz zdarza się, że dziecko rzeczywiście ma powody, by nie chcieć spędzać czasu z drugim rodzicem. Może to wynikać z tego, że:

• Rodzic nie poświęca dziecku uwagi podczas spotkań (np. spędza czas na telefonie)
• Dziecko cały czas ogląda telewizję lub zajmuje się nim inna osoba niż uprawniony rodzic
• Rodzic stosuje nieodpowiednie metody wychowawcze, np. krzyczy lub stosuje kary cielesne
• Spotkania przebiegają w atmosferze napięcia i stresu

Jak reagować, gdy dziecko nie chce iść na spotkanie?

Jako adwokat od rozwodów w Poznaniu, często spotykam się z pytaniem: „Co zrobić, gdy dziecko płacze i nie chce iść do drugiego rodzica?”. Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta i wymaga indywidualnego podejścia w każdym przypadku. Niemniej jednak, można wskazać kilka ogólnych zasad postępowania:

1. Zachowaj spokój i opanowanie

Dziecko bardzo czule reaguje na emocje rodzica. Jeśli zauważy twój niepokój czy zdenerwowanie, prawdopodobnie samo zareaguje w podobny sposób. Staraj się więc zachować spokój i nie przekazywać dziecku swoich negatywnych emocji wobec drugiego rodzica.

2. Rozmawiaj z dzieckiem

Zapytaj dziecko, dlaczego nie chce się spotkać z drugim rodzicem. Czasem odpowiedź może cię zaskoczyć – może to być błahy powód, który łatwo rozwiązać. Niekiedy jednak dziecko może ujawnić poważniejsze problemy, które wymagają interwencji.

Pamiętam sprawę, w której 7-letni chłopiec nie chciał spotykać się z ojcem. Po dłuższej rozmowie wyznał, że tata „ciągle gra na komputerze” i nie ma dla niego czasu. To był sygnał, że problem nie leży w manipulacji ze strony matki, ale w zachowaniu ojca podczas kontaktów.

3. Bądź konsekwentny

Jeśli nie ma poważnych powodów, dla których dziecko miałoby unikać kontaktów z drugim rodzicem, pozostań konsekwentny. Wyjaśnij dziecku, że spotkania z mamą/tatą są ważne i potrzebne, nawet jeśli w danym momencie dziecko nie ma na nie ochoty. Warto podkreślić, że są to spotkania dla jego dobra, a nie dla satysfakcji rodzica.

Lubię powtarzać, że w sprawach kontaktów z dziećmi konsekwencja jest ważniejsza niż chwilowa wygoda i spokój. Ustępowanie dziecku „dla świętego spokoju” to najprostsza droga do pogłębienia problemu.

4. Nie obiecuj nagród za spotkanie

Unikaj obiecywania dziecku nagród za to, że pójdzie na spotkanie z drugim rodzicem. Takie podejście może utrwalić w dziecku przekonanie, że kontakty z rodzicem są czymś nieprzyjemnym, za co należy się rekompensata. Lepiej skupić się na pozytywnych aspektach spotkania: „Tata/mama na pewno przygotował/a dla ciebie coś miłego”, „Będziesz mógł/mogła opowiedzieć mamie/tacie o swoich nowych zabawkach”.

Współpraca z kuratorem sądowym

W sprawach, w których sąd ustanowił nadzór kuratora nad kontaktami, warto aktywnie współpracować z tą osobą. Jako adwokat często doradzam klientom, by:

• Informowali kuratora o zaobserwowanych nieprawidłowościach
• Zgłaszali dziwne zachowania dziecka przed lub po kontaktach
• Przekazywali kuratorowi opinie wyrażane przez dziecko, które mogą wskazywać na manipulację
• Pozostawali w stałym kontakcie z kuratorem, co pozwala na szybszą reakcję w przypadku problemów

W poznańskich sądach rodzinnych kuratorzy często pełnią nieocenioną rolę mediatorów w trudnych sytuacjach związanych z realizacją kontaktów. Z mojego doświadczenia wynika, że ich obecność pomaga „znormalizować” przebieg spotkań, a z czasem może prowadzić do poprawy relacji między dzieckiem a rodzicem.

Kiedy rozważyć interwencję sądową?

Jeżeli niechęć dziecka do spotkań nasila się i nie jest wynikiem kaprysu czy chwilowego „focha”, warto rozważyć podjęcie kroków prawnych. W praktyce adwokackiej w Poznaniu często doradzam klientom złożenie wniosku o:

• Dopuszczenie dowodu z opinii biegłych psychologów na okoliczność istnienia manipulacji dzieckiem
• Zmianę formy kontaktów (np. w bardziej neutralnym miejscu lub pod nadzorem psychologa)
• Wszczęcie postępowania o egzekucję kontaktów, jeśli drugie rozwiązania nie przynoszą efektu

Swoją drogą, w mojej praktyce często spotykam się z przypadkami, gdy problemy z kontaktami wynikają z niewłaściwie sformułowanego orzeczenia sądu. Zbyt ogólnikowe określenie zasad kontaktów może prowadzić do nieporozumień i konfliktów. Dlatego tak ważne jest, by już na etapie ustalania kontaktów zadbać o precyzyjne określenie ich czasu, miejsca i formy.

Jak pomóc dziecku zaakceptować kontakty?

Jeśli jesteś rodzicem, pod którego pieczą dziecko przebywa na co dzień, możesz zrobić wiele, by pomóc mu zaakceptować kontakty z drugim rodzicem:

• Mów pozytywnie o drugim rodzicu, nawet jeśli macie osobiste konflikty
• Podkreślaj, jak ważna jest dla dziecka relacja z obojgiem rodziców
• Przygotuj dziecko do spotkania, przypominając mu o nim z wyprzedzeniem
• Pomóż dziecku spakować ulubione zabawki czy książki na spotkanie
• Po powrocie dziecka wykaż zainteresowanie przebiegiem spotkania, ale nie przepytuj go

A co, jeśli jesteś rodzicem uprawnionym do kontaktów? Również możesz wiele zrobić, by ułatwić dziecku akceptację spotkań:

• Zaplanuj czas tak, by był atrakcyjny dla dziecka, ale nie przeciążony atrakcjami
• Bądź punktualny i przewidywalny – dzieci lubią rutynę i poczucie bezpieczeństwa
• Nie wypytuj dziecka o drugiego rodzica i nie krytykuj go przy dziecku
• Skup całą swoją uwagę na dziecku – odłóż telefon i inne rozpraszacze
• Nie próbuj „kupować” miłości dziecka prezentami – stawiaj na jakość czasu

Kiedy potrzebna jest pomoc specjalisty?

Czasem problemy z realizacją kontaktów są na tyle poważne, że wymagają interwencji specjalisty. W naszej kancelarii adwokackiej w Poznaniu często współpracujemy z psychologami dziecięcymi, którzy pomagają zrozumieć źródła problemów i znaleźć odpowiednie rozwiązania.

Wizyta u psychologa może być wskazana, gdy:

• Dziecko przeżywa silny stres przed lub po kontaktach
• Niechęć do spotkań utrzymuje się przez dłuższy czas
• Zachowanie dziecka zmienia się w sposób niepokojący
• Rodzice nie są w stanie porozumieć się w kwestii kontaktów

Podsumowanie

Niechęć dziecka do spotkań z drugim rodzicem to problem, który wymaga indywidualnego podejścia i analizy sytuacji. Jako adwokat specjalizujący się w prawie rodzinnym w Poznaniu, zawsze podkreślam, że najważniejsze jest dobro dziecka – nie ambicje czy urazy rodziców.

W większości przypadków systematyczna, spokojna i konsekwentna postawa obojga rodziców, połączona z postawą „zero konfliktów przy dziecku”, prowadzi do stopniowej poprawy sytuacji. Dziecko, które widzi, że rodzice szanują się wzajemnie (nawet jeśli się nie kochają), łatwiej akceptuje nową rzeczywistość po rozstaniu.

Pamiętajmy, że dziecko ma prawo do kontaktów z obojgiem rodziców, a rodzice mają obowiązek umożliwić realizację tego prawa – nawet jeśli wymaga to od nich przezwyciężenia własnych urazów i negatywnych emocji.

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa rodzinna jest indywidualna, dlatego w celu uzyskania szczegółowych informacji zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszamy do Kancelarii Prawa Rodzinnego: Adwokat Michalina Koligot, Adwokat Marta Krzyżanowicz, Adwokat Anna Konrady, Radca prawny Joanna Jędrzejewska ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań tel. +48 531 335 713 e-mail: kancelaria@prawnikodrozwodu.pl www.prawnikodrozwodu.pl