Co z kredytem hipotecznym po rozwodzie? Kto musi go spłacić?

Kredyt hipoteczny zaciągnięty wspólnie przez małżonków to jeden z tych elementów, o których wiele par myśli dopiero wtedy, gdy rozpad małżeństwa staje się faktem. I wtedy zaczynają się pytania: kto teraz spłaca raty? Co, jeśli były małżonek przestanie płacić? Czy można wypisać się z kredytu? Odpowiedzi są mniej intuicyjne, niż można by się spodziewać – i dlatego warto je znać zawczasu.

Spis treści

1. Rozwód nie zmienia zobowiązania wobec banku
2. Odpowiedzialność solidarna – co to oznacza w praktyce?
3. Czy można przejąć kredyt na siebie?
4. Co jeśli były małżonek przestaje spłacać raty?
5. Jak uregulować kwestię kredytu przy podziale majątku?
6. Praktyczne wskazówki
7. FAQ

Rozwód nie zmienia zobowiązania wobec banku

To najważniejsza zasada, którą warto zapamiętać: wyrok rozwodowy nie ma żadnego wpływu na umowę kredytową. Bank nie jest stroną postępowania rozwodowego i wyrok sądu rodzinnego w żaden sposób nie zmienia warunków umowy zawartej z instytucją finansową.

Kredyt zaciągnięty wspólnie przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa stanowi zobowiązanie solidarne w rozumieniu art. 370 k.c. – co oznacza, że każde z małżonków odpowiada za całość długu wobec banku, a nie tylko za „swoją połowę”. Ten stan rzeczy trwa po rozwodzie dokładnie tak samo, jak trwał w czasie małżeństwa.

Dlatego nawet jeśli sąd rodzinny w wyroku lub w ugodzie postanowi, że kredyt spłaca wyłącznie jedno z małżonków, dla banku to nie ma żadnego znaczenia. Bank nadal może żądać spłaty całości zobowiązania od każdego z byłych małżonków.

Odpowiedzialność solidarna – co to oznacza w praktyce?

Odpowiedzialność solidarna (art. 370 k.c.) to jeden z tych przepisów, który w sprawach kredytowych po rozwodzie ma fundamentalne znaczenie. Mówiąc najprościej: jeśli jedno z małżonków przestaje spłacać raty, bank może żądać zapłaty całości od drugiego. Nie połowy, nie proporcjonalnej części – całości.

To dotyczy kredytów zaciągniętych wspólnie przez oboje małżonków. Inaczej sprawa wygląda, gdy kredyt zaciągnął wyłącznie jeden małżonek. Zgodnie z art. 41 § 1 k.r.o., wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku wspólnego, jeżeli drugi małżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie tego zobowiązania. Sama wiedza o zadłużeniu nie jest wystarczająca – potrzebna jest wyraźna zgoda.

Wspólność majątkowa trwa do czasu jej ustania – czyli do uprawomocnienia się wyroku rozwodowego lub do zawarcia intercyzy. Zobowiązania zaciągnięte w tym czasie wchodzą w zakres odpowiedzialności obojga małżonków.

Czy można przejąć kredyt na siebie?

Tak – ale wymaga to spełnienia kilku warunków jednocześnie. Przejęcie długu reguluje art. 519 k.c. i jest możliwe wyłącznie za zgodą wierzyciela – czyli w tym przypadku banku. Bez zgody banku żadne porozumienie między byłymi małżonkami nie zwolni jednego z nich z odpowiedzialności wobec instytucji finansowej.

W praktyce oznacza to, że jeśli jeden z byłych małżonków chce samodzielnie przejąć kredyt hipoteczny, musi: złożyć wniosek do banku o przejęcie długu, przejść ponowną ocenę zdolności kredytowej (jako jedyna osoba zobowiązana), oraz uzyskać formalną zgodę banku na zmianę warunków umowy.

Bank nie ma obowiązku wyrażania zgody na przejęcie długu – ocenia samodzielnie, czy osoba przejmująca daje gwarancję spłaty. Jeśli zdolność kredytowa jednego małżonka nie jest wystarczająca, bank może odmówić.

Z praktyki kancelarii wynika, że porozumienie między byłymi małżonkami co do kredytu powinno zawsze iść w parze z formalnym wnioskiem do banku – samo ustalenie między stronami, że „on przejmuje kredyt”, bez zgody banku, jest skuteczne wyłącznie między małżonkami, nie wobec banku.

Co jeśli były małżonek przestaje spłacać raty?

To jeden z najpoważniejszych problemów po rozwodzie, jeśli kredyt nie został formalnie uregulowany. Jeśli jeden z byłych małżonków przestaje spłacać raty, bank ma prawo żądać całej raty od drugiego – i jest to absolutnie zgodne z prawem, gdyż solidarny charakter zobowiązania nie ustał.

Co może zrobić małżonek zmuszony do pokrycia całości raty? Może następnie dochodzić od byłego małżonka zwrotu nadpłaconej kwoty w drodze roszczenia regresowego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. To jednak wymaga odrębnego postępowania sądowego i nie gwarantuje szybkiego odzyskania pieniędzy – szczególnie jeśli były małżonek nie ma majątku.

Dlatego kwestię kredytu hipotecznego warto uregulować możliwie jak najwcześniej – najlepiej już na etapie postępowania rozwodowego lub bezpośrednio po jego zakończeniu.

Jak uregulować kwestię kredytu przy podziale majątku?

Podział majątku wspólnego po rozwodzie obejmuje nie tylko aktywa (mieszkanie, oszczędności, samochód), ale też pasywa – w tym kredyt hipoteczny. W postępowaniu o podział majątku sąd lub notariusz może określić, które z małżonków przejmuje na siebie spłatę kredytu, wraz z ewentualnym rozliczeniem wartości nieruchomości.

Należy jednak pamiętać, że takie postanowienie jest skuteczne wyłącznie między stronami – wobec banku kredyt nadal pozostaje solidarny do czasu uzyskania formalnej zgody banku na zwolnienie jednego z dłużników.

Możliwe rozwiązania to m.in. sprzedaż nieruchomości i spłata kredytu z uzyskanej ceny, przejęcie kredytu przez jedno z małżonków (z refinansowaniem lub bez), albo utrzymanie wspólnej własności i kredytu do czasu, gdy jedno z małżonków będzie w stanie samodzielnie refinansować zobowiązanie.

Praktyczne wskazówki

Zanim złożysz pozew o rozwód lub podejmiesz decyzję o podziale majątku, sprawdź dokładnie warunki umowy kredytowej – w szczególności zapisy dotyczące zmiany kredytobiorcy i możliwości wcześniejszej spłaty.

Nie zakładaj, że ustna umowa z byłym małżonkiem ochroni Cię przed roszczeniami banku. Jedyną skuteczną ochroną jest formalna zgoda banku na przejęcie długu lub spłata kredytu.

Jeśli obawiasz się, że były małżonek przestanie spłacać raty, monitoruj stan konta kredytowego – jako współkredytobiorca masz do tego prawo. Każde opóźnienie w spłacie obciąża Twoją historię kredytową niezależnie od tego, czyja „wina” to opóźnienie.

FAQ

Czy wyrok rozwodowy zwalnia mnie z odpowiedzialności za wspólny kredyt? Nie. Wyrok rozwodowy nie ma żadnego wpływu na umowę kredytową zawartą z bankiem. Solidarna odpowiedzialność obojga małżonków wobec banku trwa do czasu formalnego przejęcia długu przez jednego z nich – za zgodą banku – lub całkowitej spłaty kredytu.

Czy bank musi wyrazić zgodę na przejęcie kredytu przez jednego małżonka? Tak. Przejęcie długu wymaga zgody wierzyciela (art. 519 k.c.). Bank samodzielnie ocenia zdolność kredytową osoby przejmującej dług i może odmówić zgody, jeśli uzna, że nie daje ona wystarczającej gwarancji spłaty.

Czy mogę żądać od byłego małżonka zwrotu rat, które zapłaciłem za niego? Tak – na podstawie roszczenia regresowego. Jeśli spłaciłeś raty, które powinny obciążać byłego małżonka, możesz dochodzić zwrotu tych kwot na drodze sądowej. Wymaga to jednak odrębnego postępowania.

Co jeśli nie możemy dojść do porozumienia w sprawie kredytu? Kwestię podziału zobowiązań można uregulować w postępowaniu o podział majątku wspólnego – przed sądem lub u notariusza. Niezależnie od tego porozumienia, dla banku kredyt pozostaje solidarny do czasu uzyskania jego formalnej zgody na zmianę warunków umowy.

Czy intercyza podpisana w trakcie małżeństwa chroni przed odpowiedzialnością za kredyt? Intercyza (umowna rozdzielność majątkowa) ustanawia rozdzielność na przyszłość – nie działa wstecz. Kredyt zaciągnięty przed jej zawarciem pozostaje zobowiązaniem obojga małżonków. Intercyza chroni natomiast przed odpowiedzialnością za zobowiązania zaciągnięte przez drugiego małżonka po jej zawarciu.

Masz pytania dotyczące kredytu hipotecznego po rozwodzie lub chcesz wiedzieć, jak uregulować tę kwestię przy podziale majątku? Zadzwoń: +48 531 335 713 lub napisz na kancelaria@prawnikodrozwodu.pl

Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa rodzinna wymaga analizy konkretnych okoliczności i dokumentów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszamy do Kancelarii Prawa Rodzinnego: Adwokat Michalina Koligot, Adwokat Marta Krzyżanowicz, Adwokat Anna Konrady, Radca prawny Joanna Jędrzejewska ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań | tel. +48 531 335 713 | kancelaria@prawnikodrozwodu.pl | www.prawnikodrozwodu.pl