Czy można dochodzić alimentów za okres wstecz? Tak – i oto jak to działa

Alimenty co do zasady służą zaspokajaniu bieżących potrzeb – i zasądzane są od dnia złożenia pozwu. Ale co z miesiącami lub latami, w których jeden z rodziców sam pokrywał wszystkie koszty utrzymania dziecka, bo drugi po prostu nie płacił? Czy te pieniądze przepadają? Niekoniecznie. Polskie prawo rodzinne przewiduje dwie drogi, które pozwalają dochodzić roszczeń za okres wsteczny.

Spis treści

1. Zasada ogólna – od kiedy obowiązują alimenty?
2. Alimenty wsteczne za niezaspokojone potrzeby – art. 137 § 2 k.r.o.
3. Roszczenie regresowe – art. 140 § 1 k.r.o.
4. Termin – ile lat wstecz można dochodzić?
5. Praktyczne wskazówki
6. FAQ

Zasada ogólna – od kiedy obowiązują alimenty?

Świadczenie alimentacyjne obowiązuje od dnia, w którym zostało zasądzone przez sąd – a w praktyce najczęściej od dnia wniesienia pozwu. Alimenty mają zaspokajać bieżące potrzeby uprawnionego, nie stanowią natomiast automatycznego rozliczenia za przeszłość.

To jednak nie oznacza, że okres sprzed złożenia pozwu jest prawnie nieistotny. Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje dwa wyjątki od tej zasady, które mogą mieć istotne znaczenie finansowe.

Alimenty wsteczne za niezaspokojone potrzeby – art. 137 § 2 k.r.o.

Pierwszy wyjątek wynika wprost z art. 137 § 2 k.r.o., który stanowi: „Niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed wniesieniem powództwa o alimenty sąd uwzględnia zasądzając odpowiednią sumę pieniężną. W uzasadnionych wypadkach sąd może rozłożyć zasądzone świadczenie na raty.”

Co to oznacza w praktyce? Sąd może – w ramach postępowania alimentacyjnego – zasądzić jednorazową kwotę pokrywającą potrzeby, które nie zostały zaspokojone przed złożeniem pozwu. Chodzi tu o konkretne, udokumentowane wydatki: zaległy czynsz, nieopłacone rachunki, koszty leczenia, zakup niezbędnych artykułów dla dziecka.

Drugi przykład to zobowiązania finansowe zaciągnięte przez rodzica opiekującego się dzieckiem na pokrycie jego potrzeb – np. pożyczki lub kredyty zaciągnięte właśnie dlatego, że drugi rodzic nie łożył na utrzymanie dziecka.

Kluczowa wskazówka: o alimenty wsteczne na podstawie art. 137 § 2 k.r.o. najskuteczniej można ubiegać się w toku trwającego postępowania alimentacyjnego – składając odpowiednie żądanie już w pozwie lub w trakcie sprawy. Dochodzenie tych roszczeń po zakończeniu postępowania jest znacznie trudniejsze i rzadko skuteczne.

Roszczenie regresowe – art. 140 § 1 k.r.o.

Druga droga jest przeznaczona dla rodzica, który przez cały czas sam pokrywał wszystkie koszty utrzymania dziecka – i chce odzyskać od drugiego rodzica część poniesionych wydatków.

Art. 140 § 1 k.r.o. stanowi: „Osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania lub wychowania nie będąc do tego zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić.”

Innymi słowy: jeśli przez lata finansowałeś/finansowałaś utrzymanie dziecka sam/a – bo drugi rodzic uchylał się od tego obowiązku – możesz żądać zwrotu tych kosztów od osoby zobowiązanej.

Ważne zastrzeżenie: roszczenie regresowe nie oznacza zwrotu pełnej kwoty poniesionych wydatków. Każde z rodziców jest zobowiązane do utrzymania dziecka stosownie do swoich możliwości – sąd zasądzi zwrot tylko tej części wydatków, która powinna była obciążać drugiego rodzica. Część kosztów leży bowiem w gestii rodzica opiekującego się dzieckiem na co dzień.

Z praktyki kancelarii wynika, że wiele osób nie wie o istnieniu roszczenia regresowego i rezygnuje z dochodzenia należnych im kwot. To błąd – szczególnie gdy zaległości narosły przez kilka lat.

Termin – ile lat wstecz można dochodzić?

Zarówno alimenty wstecz na podstawie art. 137 § 2 k.r.o., jak i roszczenie regresowe z art. 140 k.r.o. można dochodzić za okres maksymalnie trzech lat wstecz. Takie roszczenia alimentacyjne za okres przeszły przedawniają się z upływem lat trzech (art. 137 § 1 k.r.o.).

Oznacza to, że jeśli drugi rodzic nie płacił przez pięć lat – można dochodzić zwrotu za ostatnie trzy lata tego okresu. Za wcześniejszy czas roszczenie jest przedawnione.

Praktyczne wskazówki

Zbieraj dokumentację na bieżąco. Rachunki, faktury, potwierdzenia przelewów, wyciągi bankowe, paragony – to wszystko może służyć jako dowód poniesionych wydatków na dziecko. Im dokładniejsza dokumentacja, tym silniejsza pozycja w postępowaniu.

Żądanie alimentów wstecznych zgłoś już w pozwie – nie czekaj na koniec postępowania. Sąd uwzględnia to żądanie w ramach tej samej sprawy, co znacząco upraszcza procedurę.

Jeśli dochodzisz roszczenia regresowego, pamiętaj o trzyletnim terminie przedawnienia – działaj bez zwłoki, szczególnie gdy zaległości sięgają daleko wstecz.

FAQ

Czy można dochodzić alimentów za okres sprzed złożenia pozwu? Tak – na podstawie art. 137 § 2 k.r.o. sąd może zasądzić jednorazową sumę pokrywającą niezaspokojone potrzeby uprawnionego z okresu sprzed wniesienia pozwu. Najlepiej domagać się tego w toku trwającego postępowania alimentacyjnego.

Co to są „niezaspokojone potrzeby” w rozumieniu art. 137 § 2 k.r.o.? To konkretne, udokumentowane wydatki, które nie zostały pokryte, bo drugi rodzic nie łożył na dziecko – np. zaległy czynsz, nieopłacone rachunki, koszty leczenia, pożyczki zaciągnięte na pokrycie kosztów utrzymania dziecka.

Czy można odzyskać pieniądze, które sam/a wydałem/wydałam na dziecko? Tak – na podstawie art. 140 § 1 k.r.o. można dochodzić roszczenia regresowego wobec rodzica, który uchylał się od obowiązku alimentacyjnego. Zwrot dotyczy jednak tylko tej części wydatków, która powinna obciążać drugiego rodzica.

Za ile lat wstecz można dochodzić alimentów? Za maksymalnie trzy lata. Roszczenia alimentacyjne za okres wsteczny przedawniają się z upływem trzech lat (art. 137 § 1 k.r.o.).

Kiedy najlepiej zgłosić żądanie alimentów wstecznych? Zdecydowanie w toku postępowania alimentacyjnego – najlepiej już w pozwie. Dochodzenie tych roszczeń po zakończeniu sprawy jest znacznie trudniejsze i rzadko przynosi oczekiwany rezultat.

Przeczytaj więcej o tym, jak złożyć pozew o alimenty i jakie dokumenty są potrzebne → [link do podstrony]

Drugi rodzic nie płacił alimentów przez wiele miesięcy? Chcesz dowiedzieć się, ile możesz odzyskać? Zadzwoń: +48 531 335 713 lub napisz na kancelaria@prawnikodrozwodu.pl

Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa rodzinna wymaga analizy konkretnych okoliczności i dokumentów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszamy do Kancelarii Prawa Rodzinnego: Adwokat Michalina Koligot, Adwokat Marta Krzyżanowicz, Adwokat Anna Konrady, Radca prawny Joanna Jędrzejewska ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań | tel. +48 531 335 713 | kancelaria@prawnikodrozwodu.pl | www.prawnikodrozwodu.pl